Met Wederzijds Genoegen brengt Jonas van Esch al jaren meezingers tot bij de mensen. Binnenkort lanceert hij een uniek project rond dementie.

Muziek naar senioren brengen

In 2018 besliste Jonas, een muzikant met een achtergrond in cultuureducatie, om een vzw op te richten: Wederzijds Genoegen. “Ik voelde dat er nood aan was”, vertelt hij. “Als je ouder wordt, geraak je niet meer zo makkelijk in een cultuurcentrum. Mijn idee was om de drempel weg te nemen door zelf naar de mensen toe te gaan. Ik wou muziek tot bij senioren brengen.” En zo geschiedde.

Een orkest van 1 persoon

Met Wederzijds Genoegen begon Jonas op te treden voor ouderen, in samenwerking met woonzorgcentra en ouderverenigingen. De accordeon bleek daarvoor het perfecte instrument. “De logistieke voorwaarden voor een accordeon zijn miniem”, zegt Jonas. “Een stopcontact is genoeg. Wie mij boekt, hoeft geen theaterzaal of geluidsinstallatie te voorzien. Ik ben een orkest op mezelf”.

“Voor een accordeonconcert heb je niet veel nodig. Een stopcontact is genoeg.”

Op zoek naar vergeten liedjes

Muziek spelen voor senioren: het is geen voor de hand liggende beroepskeuze. Jonas is er vanzelf in terechtgekomen. “10 jaar geleden werkte ik mee aan een project van de Limburgse streek Haspengouw. We gingen op zoek naar marktliedjes, want vroeger werd het nieuws gezongen op de markt. We trokken naar woonzorgcentra, waar ik de vraag stelde: “Kent er iemand de tekst van dit liedje nog?”

Oude muziek in een nieuw jasje

“Ik merkte dat de bewoners het leuk vonden dat we hen die vraag stelden. Ze waren blij dat ze ons konden helpen. Uiteindelijk hebben we de teksten van heel wat vergeten marktliederen kunnen optekenen. Die hebben we nadien laten coveren door hedendaagse groepen. Het project kreeg best wat aandacht van de pers: Het Belang van Limburg heeft het verhaal opgepikt.”

Waarom senioren?

Iedereen kan een concert bij Jonas aanvragen, maar het meeste voldoening haalt hij toch uit optredens voor senioren. “Verjaardagen of trouwfeesten zijn ook leuk, maar het contact is vluchtiger. Mensen vergeten het optreden sneller. Bovendien heb ik van nature een klik met oudere mensen”, zegt hij. “Ze zijn zo verfrissend eerlijk. Ze zeggen wat ze denken. En als het niet goed is, zijn ze weg (lacht).”

In een klein stationnetje

Dit jaar voegt Jonas nog een extra laag toe aan zijn concerten. Hij wil zich specifiek gaan richten op mensen met dementie. “Muziek doet iets met je hersenen”, legt hij uit. “Als ik zing In een klein stationnetje, dan denk jij vanzelf ‘s morgens in de vroegte. Dat gebeurt automatisch. Je muzikale herinneringen zitten diep opgeslagen. Muziek kan dementie niet genezen, maar soms kan het iets raken dat nog aanwezig is.”

Over de vrouw die niet meer praatte

De kracht van muziek heeft Jonas zelf ervaren tijdens het erfgoedproject met de marktliedjes. “Op een dag zochten we een specifiek liedje over een moord in Riemst. Niemand wist de volledige tekst nog. Tot we in een woonzorgcentrum kwamen en een bewoonster plots heel dat lied begon te zingen. De verzorgers waren perplex: die vrouw praatte bijna nooit meer. De muziek maakte iets in haar wakker.”

Nieuw muziekproject rond dementie

Voor zijn nieuwe project gaat Jonas opnieuw een samenwerking aan met woonzorgcentra. Deze keer is het voor een langer traject. “De eerste sessie kom ik me voorstellen en gaan we allemaal samen zingen. Daarna ga ik individueel in gesprek met een aantal bewoners. Ik vraag hen: welk liedje heeft voor jou een rol gespeeld in je leven?”

Een muziekvoorstelling op maat

Op basis van de input werkt Jonas een voorstelling uit op maat van dat woonzorgcentrum. Hij gebruikt liedjes en beeldmateriaal dat de deelnemers hebben aangebracht en maakt een soort soundtrack van hun herinneringen. Het wordt een voorstelling van een uur, voor bewoners, hun familie en de medewerkers van het woonzorgcentrum. “Ik heb er keiveel zin in”, glundert hij.

Het liefst tussen de mensen

Jonas is dan wel een artiest, hij doet het niet voor de aandacht. Hij zegt: “Interactie is belangrijker voor mij. Als mensen me zeggen dat er een podium beschikbaar is, zeg ik: ‘Tof, maar ik ga het waarschijnlijk niet gebruiken’. Ik vind het veel leuker om tussen de mensen te staan. Als iemand een verzoeknummer heeft, wil ik dat ook gehoord hebben, zodat ik kan inspelen op wat er leeft. Het gaat niet over mij.”

“Een podium? Tof, maar ik ga het waarschijnlijk niet gebruiken.”

Beter dan een uur therapie

Voor Jonas is muziek een manier om mensen met elkaar te verbinden, zodat ze zich deel van een groter geheel voelen. En soms lukt dat wonderwel, vertelt hij. “Op een gegeven moment kwam een dame naar me toe na een optreden en zei: ‘Dat was beter dan een uur therapie’. En dat snap ik: door samen te zingen kan je je zorgen even loslaten.”

Waarom de accordeon?

Als kind speelde Jonas eerst piano, maar vanaf zijn 12 jaar koos hij voor de accordeon. “De overbuur van mijn grootmoeder heeft mij dat geleerd. Ik was er elke dag mee bezig. Ik had een straatmuzikant gezien op de Meir van Antwerpen en ik dacht ‘Dat wil ik ook kunnen’. En een accordeon neem je nu eenmaal makkelijker mee dan een piano!”

Voordeurconcerten tijdens de lockdown

Een beslissend moment was de lockdown in 2020: “Mijn volle agenda was ineens geschrapt, dus ik kwam op het idee om voordeurconcerten te organiseren”, zegt Jonas. “Mensen konden me inhuren om een muzikale boodschap te brengen aan naasten die ze tijdelijk niet meer mochten bezoeken. Dat was leuk: heel de buurt kwam dan naar buiten om te kijken. Dat project heeft ook veel persaandacht gekregen.”

Een levenslange zoektocht

Jonas blijft zijn repertoire altijd bijsturen. “Soms komt er wel eens kritiek in de commentaarsectie van Facebook of de krant. Dan zeggen mensen dat sommige liedjes niet meer van deze tijd zijn. Toch blijven die klassiekers het goed doen op concerten. Ik vind dat een fascinerende zoektocht: welke songs blijven ons verbinden? Ik blijf luisteren naar die feedback. Want het verhaal moet blijven kloppen.”

Hier kan je Jonas vinden

Vandaag is optreden voor Jonas een voltijds beroep, en dat doet hij in heel Vlaanderen. Wil jij ook met hem samenwerken? De tarieven en werkwijze staan op de website van Wederzijds Genoegen. Je betaalt overal hetzelfde, of je nu ver of dichtbij woont. En wil jij Jonas helpen om zijn nieuwe project te realiseren? Steun hem dan via de Warmste Week. Dat kan nog tot 24 december 2025.