In dit artikel leg ik je uit hoe babbeltrucs werken en hoe je oplichters aan de deur herkent en te slim af bent.

Wat is een babbeltruc?

Er staat een politieagent aan de deur. “Mag ik even binnenkomen? Er zijn inbraken geweest in de buurt. Ik kom controleren of uw huis wel goed beveiligd is.” Je twijfelt. Hoe weet je of het een echte agent is of een slimme dief? Want dat is hoe babbeltrucs werken: iemand doet zich voor als een betrouwbare figuur en krijgt zo toegang tot je huis, je spullen of je geld.

Het kan iedereen overkomen

Omdat we tegenwoordig langer zelfstandig thuis blijven wonen, zijn vooral oudere mensen een vaak gekozen doelwit van oplichters aan de deur. Jongere mensen worden ook opgelicht, maar dat gebeurt vaker online. Bedrog wordt steeds moeilijker te herkennen. Daarom lanceerde de politie onlangs een sensibiliseringscampagne over digitale criminaliteit. Maar wat met oplichters aan de deur?

Test jezelf

We denken allemaal dat we er zelf niet in zouden trappen, maar oplichters worden altijd slimmer. Wat zou jij bijvoorbeeld doen in deze situaties?

• “Er is een gaslek in de straat. Mag ik even uw leiding controleren?”
• “U hebt een openstaande rekening die ik kom innen.”
• “Ik kom de meterkast nakijken.”
• “U hebt iets gewonnen! Zal ik het binnen zetten?”
• “Ik ben de tuinman. Uw dochter heeft me gestuurd.”
• “Ik kom uw rookmelders controleren.” 
• “Onze kat is kwijt. Mag ik even in uw tuin komen kijken?”

Veel van deze voorbeelden zijn gewoon onschuldig en waar. Dus hoe weet je dan wie je kan vertrouwen?

Herken de signalen: NOOD

De beste manier om ermee om te gaan, is om altijd het zeker voor het onzekere te nemen. Verdachte situaties herken je aan het ezelsbruggetje NOOD.

N staat voor nodig

De aanbeller wil iets van je of heeft iets nodig. Meestal klinkt het onschuldig, maar moet de persoon er even voor binnenkomen.

O staat voor onaangekondigd

De persoon heeft geen afspraak. Je hebt geen brief of mail gekregen over het bezoek. Dat is de bedoeling, want zo heb je geen tijd om logisch na te denken.

O staat voor onbekend

Het is iemand die je niet kent. Bij een leverancier kan dat normaal zijn, maar als dat gebeurt in combinatie met de andere kenmerken is het verdacht.

D staat voor dringend

Dit is misschien wel het meest duidelijke alarmsignaal: men dringt erop aan dat de actie onmiddellijk moet gebeuren. Zo hopen ze dat je geen hulp inroept. 

Begrijp hoe oplichters denken

Onthoud dat criminelen uiteindelijk altijd uit zijn op hetzelfde: geld of bezittingen. Ze hopen toegang te krijgen tot je huis om ongemerkt je portefeuille te stelen of te zien hoe je beveiliging eruitziet. Of ze vragen je kaartlezer, bankpas of bankcodes om aan je bankrekening te geraken. Ze kunnen ook zeggen dat ze je juwelen komen ophalen om ze te herstellen. Of ze komen ongevraagd een herstelling doen en sturen dan achteraf een extreem hoge factuur. Dus, wat kan je ertegen doen? 

Wat je kan doen

De ideale oplossing is er eentje waarmee je goedbedoelde mensen niet afschrikt (want die zijn er natuurlijk ook!) en toch oplichters buiten je huis houdt. Gelukkig bestaan daar goede tips voor. Het slimste is om niet meteen in te gaan op het verzoek, meer tijd te vragen, extra te controleren en andere mensen te betrekken. Iemand die het goed met je voorheeft, zal daar begrip voor opbrengen.

Stap 1: vraag meer tijd

Is het dringend? Dan is het verdacht. Een bedrieger zal erop aandringen dat het echt heel belangrijk is dat je nu meteen handelt. Het is heel normaal om te zeggen: “Ik heb nu echt geen tijd. Kunt u later terugkomen?” of “Ik weet niets van deze afspraak. Geef me uw telefoonnummer, dan laat ik mijn partner terugbellen.” Dat geeft je de tijd om te verifiëren of het verhaal klopt. 

Stap 2: doe een extra controle

Mensen aan de deur zijn niet altijd wie ze beweren te zijn.  Medewerkers van de bank zullen nooit onaangekondigd aan de deur komen om je bankkaart, kaartlezer, codes of geld op te halen. Een politieagent moet een legitimatiekaart kunnen voorleggen. Komt een leverancier zogezegd in opdracht van je dochter? Bel je dochter dan om het na te vragen. Of bel naar het bedrijf waarvan ze beweren te zijn. Gebruik niet het nummer dat ze zelf geven. Twijfel je? Laat de persoon dan niet binnen. Vraag om later terug te komen. 

Stap 3: betrek iemand anders

Het is normaal dat je soms niet op je eigen oordeel durft te vertrouwen. Oplichters doen zich erg betrouwbaar en vriendelijk voor. Tegelijk spelen ze in op je emotie, en vaak is die emotie angst. Want als je bang bent, denk je niet meer logisch na. Schakel daarom een hulplijn in: laat de persoon wachten en bel naar een familielid, de politie of haal er een buur bij. Voel je je acuut onveilig? Bel dan het noodnummer 112.

Ben je niet zeker wat je moet doen? Haal er een buur bij.

Je mag voor jezelf opkomen

Als kind heb je misschien geleerd om gezag niet in vraag te stellen. Helaas is dat exact de houding waar oplichters misbruik van maken. Er is niets mis met een beleefde weigering: “Ik begrijp uw vraag, maar ik laat geen mensen binnen die ik niet ken.” Echte hulpverleners, leveranciers en buren respecteren je voorzichtigheid. Ze vinden dan wel een andere manier om de situatie op te lossen.

Tip: Kijk ook eens even opnieuw naar de voorbeelden aan het begin van het artikel. In alle gevallen is het compleet aanvaardbaar om te zeggen: “Nu niet. Kom later terug” of “Laten we samen even bellen bij de buren.”

Oplichters aan de telefoon

Oplichting kan ook telefonisch gebeuren, via hetzelfde proces. Een bankmedewerker belt zogezegd om een vreemde transactie te melden. Of de beller beweert van de politie te zijn. Ook in dat geval gelden dezelfde regels: ga niet in op de instructies die gegeven worden. Klik zeker niet op links die je worden doorgestuurd. Noteer het telefoonnummer en zeg dat je zal terugbellen. Dat geeft je de tijd om het verhaal te controleren.

Doe aangifte

Werd je toch slachtoffer? Twijfel dan niet om aangifte te doen bij de lokale politie. Elke aangifte helpt om daders op te sporen en tegen te houden voor ze nog meer slachtoffers maken. Hoe meer informatie de politie heeft, hoe sneller ze kunnen ingrijpen. En voel geen schaamte om je verhaal te delen met anderen, zodat ze niet in dezelfde val trappen.

Twijfel je? Doe dan niets

Misschien ben je bang dat je op het moment zelf panikeert en niet meer weet wat je moet doen. Onthoud dan gewoon één ding: als je niets doet, kan je niets verkeerd doen. Twijfel je of je met een oplichter te maken hebt? Ga dan niet in op de vraag en stuur de persoon beleefd weg. Want bedrog is van alle tijden. Je hoeft dus niet banger te worden, alleen beter voorbereid.