Cees De Ronde helpt mensen met dementie om te blijven bewegen. Want het leven stopt niet na een diagnose. Of je nu graag wandelt, sport of gewoon even wil praten: Cees haalt samen met zijn cliënten het meeste uit elke dag.
Bewegingscoach voor mensen met dementie
Ongeveer 70% van de mensen met dementie leeft thuis en wil dat ook zo lang mogelijk blijven doen. Maar makkelijk is dat niet, noch voor de persoon zelf, noch voor de onmiddellijke omgeving. Gelukkig bestaan er in Vlaanderen verschillende vormen van thuiszorg en begeleiding aan huis. Een van die begeleiders is Cees De Ronde. Cees helpt mensen met dementie om zo lang mogelijk te blijven bewegen.
Waarom is beweging belangrijk?
Bij begeleiding aan huis denk je misschien vooral aan medische of persoonlijke zorg. Toch is actief blijven ook belangrijk, zegt Cees: “Je lichaam en geest zijn het gewend om inspanningen te doen. Bewegen is goed voor je mentale welzijn, maar het heeft daarnaast ook praktische voordelen: sterke spieren verkleinen de kans op vallen. Stel dat je geopereerd moet worden na een val. Dan kunnen de narcose en het trauma de verwarring nog erger maken.”
Wat is een haalbaar doel?
“Mijn doelstelling is in de eerste plaats om mijn cliënt een zo gelukkig mogelijk leven te bieden”, benadrukt Cees. “Soms is dat door samen naar de sportschool te gaan of een wandeling te maken. En soms maak ik gewoon tijd om te luisteren. Als een gesprek niet langer mogelijk is, probeer ik de andere in comfortmodus te krijgen. Dat doe je door connectie te maken. Die connectie opbouwen duurt even, maar als het vertrouwen er is, kun je heel veel.”
Sporten blijft lang lukken
Hoewel de cliënten van Cees vaak mentaal achteruitgaan, blijft sporten of bewegen iets dat vrij lang natuurlijk blijft verlopen, zegt hij. “Het is net als fietsen: dat verleer je niet zo snel. Je vergeet gewoon dat je weet hoe het moet. Als ik bijvoorbeeld zeg dat we squats gaan doen, moet ik dat misschien wel opnieuw voordoen. Maar de ander kan dan wel ineens 10 herhalingen doen, waardoor ik merk: de geest vergeet het, maar het lichaam weet het nog.”
Als bewegen moeilijker wordt
Als de mentale impact toeneemt, gaat ook het lichaam achteruit. “De aansturing van je spieren gebeurt nu eenmaal in het brein”, verklaart Cees. “Er kunnen letterlijk functies uitvallen. Op dat moment is beweging, mijn hoofdactiviteit, niet meer aan de orde. Wat dan nog overblijft, is er gewoon zijn. Ik kan makkelijk een uur zitten vertellen of voorlezen voor iemand die lijkt te slapen. Het belangrijkste is dat die persoon zich veilig en geborgen voelt.”
Heldere momenten
Toch kunnen er ook dan nog onverwachte heldere momenten zijn. Soms is Cees daar ook getuige van. “Dementie beslaat een spectrum. Het verloop is moeilijk te voorspellen. Zo had ik een cliënt die al een hele tijd op niets meer reageerde. Op een gegeven moment ging ik naar huis en riep hem iets toe ter afscheid. Uit het niets keek hij me recht in de ogen en zei: ‘Rijd voorzichtig’. Die helderheid duurde een paar minuten, daarna was het weer voorbij.”
De onvoorspelbaarheid
En dat is het tragische, volgens Cees, vooral voor de omstaanders. Je mag niet hopen op genezing, maar tegelijk mag je er ook niet vanuit gaan dat het bewustzijn volledig weg is. “Het is niet omdat iemand lijkt te slapen dat je de geest niet meer kan bereiken. Er zijn altijd nog dingen die kunnen binnenkomen. We weten nog niet precies wat er zich afspeelt in de hersenen, en die onzekerheid is vaak het moeilijkste om mee om te gaan.”
Kalmte brengen
“Soms word ik ook ingeroepen voor een crisisinterventie”, vertelt Cees. “Want als je dementie hebt, kan je onvoorspelbaar en verward reageren. Dat hoort bij het spectrum. Dat kan risicovol zijn en soms tot geweld leiden. Ik help dan om die persoon weer tot rust te brengen. Als het nodig is, gaan we uren aan de tafel zitten tot er een kantelpunt bereikt is. Want zodra ik iemand kan bereiken, draait de situatie meestal om als een blad aan een boom en is de crisis voorbij.”
Voor partners is het extra moeilijk
Zeker voor een echtpaar waarvan een partner dementie heeft, kan het zwaar zijn. “Het is allemaal zo dichtbij. Ik kan dan wel zeggen: go with the flow, maar er zijn te veel emoties mee gemoeid als het om je geliefde gaat. Het kan zijn dat je partner elke twee tellen exact dezelfde vraag stelt en dan is het moeilijk om niet gefrustreerd te reageren. Je bent ook maar een mens. Onder andere daarom is het ook niet evident om iemand op het dementiespectrum tot op het einde thuis te blijven verzorgen.”
“Wanneer ik op stap ga met een cliënt geef ik diens partner even een moment om op adem te komen.”
Hulptroepen zijn nodig
Of iemand met dementie thuis kan blijven of beter in een woonzorgsetting wordt opgevangen, hangt af van de situatie en de financiële mogelijkheden. “Thuis is het zonder hulptroepen niet te doen. Vanaf een bepaalde fase ontkom je niet aan 24-uurzorg. Naast iemand die de zorg op zich neemt, kan je iemand als ik inschakelen voor beweging. Wanneer ik op stap ga met een cliënt is dat ook voor de partner even een moment om op adem te komen. Ik help zo om de thuissituatie weer wat lucht te geven.”
En als het niet meer gaat?
Als de verwardheid heel groot wordt, kan er een moment zijn waarop de thuissituatie niet meer houdbaar is. Ook dat ziet Cees vanop de eerste rij gebeuren. “Als externe kan je meestal wel zien wanneer dat kantelpunt is bereikt, maar in de praktijk ervaart de partner dat vaak niet zo, en dan respecteer ik dat. Emoties bepalen wat er dan gebeurt. ‘In goede en slechte dagen, dat heb ik beloofd’, hoor je dan. Toch vind ik het belangrijk dat de mantelzorger ook aan zichzelf denkt en op tijd een andere woonsituatie overweegt.”
Voorbereiding of niet
Op zo’n moment zou je willen dat partners dit vooraf met elkaar besproken hadden. Helaas gebeurt dat niet altijd. “Veel mensen willen niet weten wat hen te wachten staat”, merkt Cees. “Ik zie beide scenario’s: het ene koppel doet alsof er niets aan de hand is en het andere heeft al het papierwerk ondertekend en een plan ontwikkeld voor de toekomst. Er is geen draaiboek. Ieder gaat ermee om op zijn manier.”
Hulp zonder stigma
Het gebeurt soms dat iemand weerstand voelt op de diagnose en zegt: ‘Ik heb geen dementie’. Dan is het moeilijk om hulp in huis te krijgen die daarmee geassocieerd wordt. Als bewegingscoach ontsnapt Cees aan dat stigma. “Beweging is een laagdrempelige manier om het gezin binnen te komen. Ik kom gewoon om samen te sporten. Je kan ook een andere begeleider vinden die ervaring heeft met dementie en langskomt voor iets dat aansluit bij interesses, zoals taallessen, kooksessies of een schildercursus.”
Waar vind je iemand?
Wil jij ook een activiteit inplannen met iemand die ervaring heeft met dementie? Vraag dan aan je regionale expertisecentrum dementie wat er bestaat in jouw gemeente. Kijk ook eens op www.dementie.be en www.alzheimerliga.be. Of wil je graag iemand die samen met jou uitzoekt wat de mogelijkheden zijn? Neem dan contact op met Attent Services. Samen bekijken we welke ondersteuning er bestaat voor jouw situatie.

