Wat als gezond blijven niet alleen draait om het bestrijden van een oorzaak, maar eerder om het vinden van een nieuw evenwicht? Onderzoeker Yan Schroën legt uit wat we van het taoïsme kunnen leren.

Een brug tussen twee werelden

Yan Schroën is biochemicus en werkt als wetenschappelijk onderzoeker. Daarnaast is hij al bijna 40 jaar bezig met Chinese geneeskunde. Het zijn werelden die weinig met elkaar gemeen lijken te hebben. Toch raken ze volgens Yan aan dezelfde fundamentele vraag: hoe ontstaat er opnieuw een evenwicht in een levend systeem? Hij ziet opvallende gelijkenissen tussen het westerse en het oosterse denken.

Van biochemie naar taoïsme

Maar hoe komt een wetenschapper uit bij Chinese geneeskunde? Daarvoor moeten we terug in de tijd. Toen Yan biochemie studeerde, had hij ook interesse in neurologie, bewustzijnsonderzoek en complexiteitswiskunde. En hoe meer hij leerde over systemen, hoe meer hij merkte: “Eigenlijk komt dit neer op taoïsme.” Hij trok naar China om zich daar verder te specialiseren in taoïsme, en daarna in Chinese geneeskunde en kruidengeneeskunde. De kennis die hij meebracht, verruimde zijn blik.  

Wat je leert van een bodem 

Systeembiologie onderzoekt hoe alle onderdelen van een levend systeem elkaar voortdurend beïnvloeden. Als onderzoeker werkt Yan momenteel mee aan een project waarbij men een dode bodem opnieuw tot leven probeert te wekken. “We proberen de natuur niet te forceren”, legt hij uit. “Het doel is om de juiste omstandigheden te creëren zodat het leven zich opnieuw kan organiseren: microben, cellen, schimmels en uiteindelijk planten en dieren.” Diezelfde gedachte past Yan ook toe in zijn praktijk voor Chinese geneeskunde.

Een systeem uit balans  

Want ook wij leven in een complex, zichzelf-organiserend systeem, legt Yan uit. “Denk maar aan onze cellen, weefsels en organen. En als mens maken we bovendien deel uit van een sociaal weefsel en een natuurlijk ecosysteem. Je kan de hele planeet zien als een levend organisme, altijd op zoek naar een dynamisch evenwicht”. Steeds meer mensen die hij ziet, kampen volgens hem met een onevenwicht. “Die disbalans kan zich uiten in lichamelijke klachten: ontstekingen, stress, problemen met het immuunsysteem, ontregelde hormonen. Maar de klacht kan ook sociaal of relationeel zijn: we staan tegenwoordig minder in verbinding met onszelf en onze omgeving. Mensen voelen zich vaker eenzaam, onveilig en minder geborgen.”

Waar ben je vastgelopen?

Cliënten gebruiken opvallend vaak dezelfde woorden wanneer ze zijn praktijk binnenstappen. 'Ik zit vast', zeggen ze dan. Soms bedoelen ze daarmee hun lichaam. Soms hun werk, en soms hun relatie. Volgens Yan lopen die lagen vaker door elkaar dan we denken. “In het taoïsme is er geen scheiding tussen lichaam, geest en ziel. Ik vertrek van de probleemstelling. Mijn taak is om mee te kijken waar die stagnatie zit en waar beweging opnieuw mogelijk wordt.”   

Mensen zijn geen eiland

Waarom iemand vastloopt, is volgens Yan zelden tot één oorzaak te herleiden. “In het westen zoeken we graag naar één oorzaak die al onze klachten verklaart. Maar er is niet altijd een simpel causaal verband. Je kan hoofdpijn krijgen van de stress, maar ook stress krijgen van je hoofdpijn. Dan weet je niet wat er eerst kwam. Bovendien zijn mensen geen eiland: ze hebben al een deel van hun leven achter de rug en dat heeft hen gevormd.”

Een klacht is bijna altijd een samenspel van meerdere factoren die elkaar beïnvloeden. “De problemen komen vaak samen voor in specifieke clusters. Dat geeft me een aanwijzing over waar het onevenwicht zit. Mijn taak is observeren en kaart brengen waar het dynamische evenwicht verstoord is.”

Wat uit chaos kan ontstaan

Soms bereikt het onevenwicht in een systeem een kantelpunt waarna alles instort. Wat dan volgt, is chaos. “Mensen hebben het daar moeilijk mee. Wij kunnen niet omgaan met zoveel variabelen tegelijk. Maar chaos is niet per se negatief. In die fase is alles mogelijk. Het systeem zal zich opnieuw organiseren tot er een nieuw evenwicht is bereikt. En dat nieuwe evenwicht is altijd anders en complexer dan het vorige.”

Je moet je eigen pad lopen

Dat betekent niet dat Yan kant-en-klare antwoorden of zekerheden wil verkopen. Integendeel. “Mensen zeggen soms: ‘Jij moet mij helpen.’ Maar ik kan dit niet voor jou oplossen. Ik kan een stukje met je meelopen, maar jij moet zelf de weg bewandelen. Tao betekent letterlijk: de weg gaan. Dat moet je zelf doen. Er ligt geen perfecte route klaar. Het pad ontstaat onder je voeten. Jij moet bereid zijn om de volgende stap te zetten.”

Meer weten?

• Wie meer wil weten over de visie van Yan Schroën of een consult wil boeken, vindt alle informatie op de website van Oxrider Clinic.  
• Lees je graag meer gesprekken met mensen die wetenschap, gezondheid en levensbeschouwing op een eigen manier verbinden? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief van Attent Services. Dan krijg je de volgende artikels vanzelf in je inbox.